TNF-α ile Oluşturulan in Vitro İnsan Safen Ven Ateroskleroz Modelinde Atorvastatin ve Pitavastatinin Matriks Metalloproteinaz 2 Üzerine Etkilerinin Karşılaştırılması

Özet

Giriş: Ateroskleroz, arteryal duvarda kolesterol içeren düşük dansiteli lipoprotein parçacıklarının birikmesi ile tetiklenen farklı tip hücreler ve ekstraselüler matriks birikiminin kalınlaşmaya sebep olduğu kronik inflamatuvar bir hastalıktır. Aterosklerotik süreçte subendotelyal matriks modifikasyonuna dahil olan başta matriks metalloproteinazları (MMP) olmak üzere birçok yapısal proteinlerin ve enzimlerin sentezi ile salınımında artışlar görülür. Patolojik vasküler dokularda özellikle MMP-2, -3 ve -9 ekspresyonunda ve bu enzimlerin proteolitik aktivitelerinde artış meydana gelir. Statinler, 3-hidroksi-3-metilglutaril-koenzim A redüktaz enzimini inhibe ederek kolesterol sentezini azaltan lipid düşürücü ajanlardır, ateroskleroz ve vasküler endotelyal hasara karşı koruyucu etkilere sahiptir. Statinler, direkt olarak vasküler ve immün hücrelerinin inflamatuvar fonksiyonlarını etkileyerek pleiotropik anti-inflamatuvar etki gösterirler.

Gereç ve Yöntemler: Çalışmamızda, insan safen ven endotelyal hücrelerinde (HSaVEC) tümör nekroz faktörü alfa (TNF-α) ile uyararak oluşturduğumuz aterosklerozun inflamatuvar süreci modelinde, koroner bypass cerrahisi sonrası sıklıkla reçetelenen statinlerden atorvastatin ve pitavastatinin anti-inflamatuvar etkilerini karşılaştırdık. HSaVEC'lere 10 ve 50 µM atorvastatin ve 1 ve 2 µM pitavastatin uygulamalarının ardından, TNF-α ile inflamasyon oluşturduk, laktat dehidrogenazı (LDH) spektrofotometrik olarak ölçerek sitotoksisiteleri belirledik. MMP-2 ekspresyon seviyelerini qRT-PCR ile tespit ettik.

Bulgular: DMSO grubu ile karşılaştırıldığında, her iki ilaç uygulamasının yapıldığı gruplardaki LDH düzeylerinin daha düşük olduğunu belirledik. TNF-α uygulaması sonucunda, MMP-2 ekspresyon seviyesinin kontrol grubuna göre anlamlı olarak azaldığını gözlemledik (p<0.05). Buna karşın farklı dozlarda atorvastatin ve pitavastatin uygulamasının ardından TNF-α ile uyarılan hücrelerde MMP-2 ekspresyon seviyesinin anlamlı düzeyde arttığını tespit ettik (p<0.05).

Tartışma: Düşük sitotoksik etki gösteren bu iki statin uygulamasının, in vitro ateroskleroz modelinde MMP-2 ekspresyonu üzerindeki etkileri saptanarak, inflamasyonda düzenleyici etkilere sahip oldukları gözlemlenmiştir.